Người dùng mở trang lịch thi đấu vào cuối tuần, kéo xuống và thấy trống trơn. Không trận nào của Ngoại hạng Anh, không trận nào của La Liga. Họ nghĩ trang bị lỗi. Thật ra đó là tuần nghỉ cho đội tuyển quốc gia, thường gọi là ngày FIFA. Với người làm thiết kế web, khoảng trống này là một bài toán giao diện thú vị: làm sao cho người xem hiểu ngay vì sao không có trận, và họ nên xem gì thay thế.
Ngày FIFA là gì, nói ngắn gọn
FIFA công bố một lịch thi đấu quốc tế cho nhiều năm. Trong lịch đó có những khoảng thời gian cố định dành cho các trận của đội tuyển quốc gia. Câu lạc bộ có nghĩa vụ cho cầu thủ được triệu tập lên tuyển trong các đợt này.
Vì cầu thủ vắng mặt, phần lớn giải vô địch quốc gia lớn tạm dừng. Các đợt nghỉ thường rơi vào khoảng tháng Ba, tháng Sáu, tháng Chín, tháng Mười và tháng Mười Một, mỗi đợt kéo dài khoảng hơn một tuần. Lịch cụ thể từng năm có thể thay đổi, nên luôn lấy theo công bố chính thức.
Không phải giải nào cũng nghỉ. Có ngoại lệ. Một số giải hạng dưới vẫn đá vì ít cầu thủ bị gọi lên tuyển. V-League thì thường dừng khi đội tuyển Việt Nam tập trung.
Khoảng trống trên lịch là vấn đề thiết kế
Trang lịch thi đấu thường được thiết kế cho trạng thái “có dữ liệu”: danh sách trận, giờ đá, logo hai đội. Ít khi nhóm thiết kế nghĩ kỹ cho trạng thái trống.
Trong thiết kế giao diện, đây gọi là empty state. Một empty state tốt trả lời ba câu hỏi: chuyện gì đang xảy ra, vì sao, và người dùng nên làm gì tiếp theo. Với tuần nghỉ ngày FIFA, câu trả lời rất rõ:
- giải đang tạm nghỉ do đợt thi đấu quốc tế;
- giải sẽ trở lại vào ngày cụ thể, kèm vòng đấu tiếp theo;
- trong lúc chờ, có lịch các trận đội tuyển, vòng loại World Cup hoặc các giải giao hữu.
Chỉ cần một dòng chữ và một nút chuyển sang lịch đội tuyển, trang đã bớt cảm giác lỗi.
Các trang kết quả như ekqbd.com là ví dụ dễ quan sát: lịch thi đấu, kết quả và bảng xếp hạng nằm chung một hệ thống, nên khi một giải tạm nghỉ, người xem có thể chuyển sang giải khác hoặc lịch đội tuyển chỉ với vài thao tác. Nhìn cách các trang như vậy xử lý tuần trống cũng là một bài tập thiết kế hữu ích.
Cách thể hiện đợt nghỉ trên giao diện
Có vài cách hiển thị đã được nhiều trang dữ liệu thể thao dùng, mỗi cách hợp một kiểu bố cục.
Với dạng danh sách theo ngày, chèn một dải ngang có màu khác giữa hai vòng đấu, ghi rõ “Nghỉ thi đấu quốc tế” cùng khoảng ngày. Dải này nên nhạt hơn màu của các trận đấu để không tranh sự chú ý, nhưng đủ khác để mắt dừng lại.
Với dạng lịch tháng, tô nền các ngày thuộc đợt nghỉ bằng một màu trung tính, kèm chú thích ở góc. Người xem nhìn cả tháng sẽ thấy ngay những quãng trống và hiểu đó là chủ ý.
Với ứng dụng di động, nơi màn hình hẹp, một thẻ thông báo ở đầu danh sách là đủ. Đừng bắt người dùng cuộn qua cả tuần trống mới tới vòng sau.
Màu sắc cần nhất quán. Nếu đã dùng xám nhạt cho đợt nghỉ, đừng dùng chính màu đó cho trận bị hoãn.
Trận hoãn khác với đợt nghỉ
Đây là chi tiết hay bị trộn lẫn. Hai chuyện khác nhau. Đợt nghỉ ngày FIFA là kế hoạch có từ trước, cả giải cùng nghỉ. Trận hoãn là trường hợp riêng lẻ, do thời tiết, lịch cúp chồng chéo, hoặc lý do an ninh.
Về giao diện, trận hoãn nên giữ nguyên vị trí trong danh sách, ghi trạng thái “Hoãn” và cập nhật ngày đá bù khi có. Gộp chung hai trạng thái này vào một kiểu hiển thị sẽ làm người dùng hiểu sai.
Múi giờ và lịch đội tuyển
Các trận đội tuyển trong đợt ngày FIFA diễn ra trên khắp thế giới, giờ đá rải rác từ chiều tới sáng sớm theo giờ Việt Nam. Hệ thống nên lưu giờ theo chuẩn quốc tế rồi tự chuyển sang giờ người xem.
Một mẹo nhỏ cho người làm giao diện: hiển thị cả ngày theo giờ địa phương bên cạnh giờ đá. Trận bắt đầu lúc hai giờ sáng thứ Tư nên ghi rõ là “rạng sáng thứ Tư”, đừng để người xem tưởng là tối thứ Tư.
Thiết kế cho cả những tuần không có gì
Một sản phẩm dữ liệu thể thao tốt không chỉ đẹp vào ngày có derby. Nó còn phải rõ ràng vào tuần trống, khi không có tỷ số nào để khoe, không có logo hai đội nào để xếp cạnh nhau, và mọi thứ người xem nhận được chỉ là vài dòng chữ cùng một gợi ý đi tiếp. Người xem quay lại vào tuần nghỉ mà vẫn hiểu chuyện gì đang diễn ra, đó là dấu hiệu giao diện đã làm đúng việc.
Lần tới khi thiết kế một trang lịch, thử vẽ màn hình của tuần nghỉ trước tiên.

