Đá Phạt Trực Tiếp Và Hàng Rào: Nhìn Bằng Con Mắt Người Làm Đồ Họa

Đá Phạt Trực Tiếp Và Hàng Rào

Người làm thiết kế hay có một tật: xem gì cũng nghĩ tới cách vẽ lại nó. Một pha đá phạt trực tiếp là ví dụ rất đẹp. Có điểm đặt bóng, có hàng rào, có khung thành, có một đường cong bay qua tất cả. Vẽ ra giấy thì chỉ vài nét. Nhưng để cầu thủ làm được trên sân thì là cả một chuyện dài.

Luật nói gì về đá phạt và hàng rào

Theo Luật 13 của IFAB, quả phạt trực tiếp có thể ghi bàn thẳng vào lưới đối phương mà không cần ai chạm bóng. Nếu bóng từ quả phạt trực tiếp đi thẳng vào lưới nhà, đối phương được hưởng quả phạt góc chứ không tính bàn.

Cầu thủ đội phòng ngự phải đứng cách bóng ít nhất 9,15 mét cho tới khi bóng vào cuộc. Bóng vào cuộc khi được đá và di chuyển rõ ràng. Ở nhiều giải, trọng tài dùng bình xịt vạch để đánh dấu vị trí bóng và hàng rào, giúp hai bên khỏi cãi nhau về khoảng cách. Từ năm 2019, luật có thêm một điểm. Khi hàng rào có từ ba người phòng ngự trở lên, cầu thủ đội tấn công phải đứng cách hàng rào ít nhất một mét. Trước đây, đội tấn công hay chen người vào hàng rào để che tầm nhìn thủ môn hoặc mở khe cho bóng đi qua. Giờ thì không còn được làm vậy.

Còn một chuyện. Lỗi phạt trực tiếp do đội phòng ngự phạm trong vòng cấm của chính họ sẽ thành quả phạt đền.

Những kiểu sút phạt hay thấy

Kiểu phổ biến nhất là sút cong bằng má trong. Bóng xoáy mạnh, bay vòng qua mép hàng rào rồi cụp xuống góc xa. Đường bay hình chữ C hoặc ngược lại, tùy chân thuận. Vẽ lại bằng một đường bezier là thấy ngay vì sao thủ môn khó đọc: bóng đi về một hướng rồi đổi hướng ở đoạn cuối.

Kiểu thứ hai là sút gần như không xoáy. Dân chơi bóng hay gọi là knuckleball. Bóng bay thẳng, mạnh, nhưng chao đảo khó lường vì không có độ xoáy giữ ổn định. Kiểu này khó tập, và cũng khó vẽ, vì quỹ đạo không theo một đường mượt.

Kiểu thứ ba là sút qua đầu hàng rào rồi rơi gấp. Cần lực vừa đủ, điểm tiếp xúc chuẩn. Ngược lại, có cầu thủ chọn sút sệt dưới chân hàng rào, nhắm đúng lúc các hậu vệ nhảy lên. Chính vì thế mà nhiều đội giờ đặt một cầu thủ nằm ngang phía sau hàng rào để chặn bóng sệt. Còn có phương án phối hợp: chạm nhẹ cho đồng đội, hoặc giả vờ chạy đà rồi để người khác sút. Mục đích là làm hàng rào và thủ môn mất nhịp.

Bài toán của đội phòng ngự

Hàng rào không đứng bừa.

Thủ môn là người chỉ đạo: bao nhiêu người, đứng lệch về phía nào. Thông thường, hàng rào che phần khung thành gần cột, còn thủ môn đứng lệch về phía còn lại để lo góc xa. Khoảng cách tới khung thành, góc sút, chân thuận của người đá đều được tính.

Hàng rào càng đông thì càng che kín. Nhưng mỗi người đứng vào hàng rào là một người không kèm được cầu thủ tấn công khác trong vòng cấm. Cân bằng chỗ này là việc của ban huấn luyện. Những người đứng hàng rào cũng có kỷ luật riêng. Không được quay lưng, không được rời hàng trước khi bóng được đá. Chuyện nghe thì đơn giản. Đứng trước một cú sút căng thì không đơn giản chút nào.

Đồ họa thể thao và cách kể lại một pha đá phạt

Các trang tin, đài truyền hình hay dùng đồ họa để phân tích pha đá phạt: vị trí bóng, hàng rào chấm tròn, đường bay nét đứt, điểm bóng vào lưới. Thiết kế loại này đẹp nhất khi tối giản. Một màu cho đội tấn công, một màu cho phòng ngự, đường bay nổi bật nhất. Ít chữ.

Nhiều website dữ liệu thể thao còn đặt thông tin trước trận cạnh đồ họa, chẳng hạn bảng kèo bóng đá hay số liệu đối đầu. Với người thiết kế, cái khó là sắp xếp sao cho mắt người đọc đi đúng thứ tự: trận nào, giờ nào, con số nào là chính. Các con số ấy chỉ là thông tin tham khảo trước trận, và người đọc cũng nên hiểu như vậy.

Một ví dụ dễ thấy là keonhacai5.cab, nơi lịch đấu và các con số trước trận được trình bày thành bảng. Nội dung kiểu này chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên. Xem bóng đá là để giải trí, còn với dân thiết kế thì là thêm một nguồn cảm hứng về cách trình bày dữ liệu.

Khi làm bảng số liệu thể thao, lỗi hay gặp là nhồi quá nhiều cột. Người xem điện thoại chỉ cần thấy tên đội, giờ đá và một hai con số. Phần còn lại để trong trang chi tiết, như cách trang tỷ lệ kèo tách phần giải thích khái niệm ra riêng thay vì dồn hết lên một màn hình.

Một pha bóng, nhiều lớp ý nghĩa

Đá phạt trực tiếp chỉ kéo dài vài giây. Nhưng trong vài giây đó có luật, có kỹ thuật, có tâm lý, có tính toán của hai ban huấn luyện. Lần tới xem một pha sút phạt, thử tưởng tượng mình đang vẽ lại nó. Bạn sẽ thấy mình nhìn kỹ hơn hẳn.